فرناز حسنعلی زاده: «استاد محب» شاید یکی از مناسب ترین توصیفاتی باشد که می توان درباره آیت الله حائری شیرازی معلم جدید اخلاق دولت که اخیراً به این عنوان ملقب شده به کار برد؛ چرا که حائری شیرازی از این پس چهارشنبه به چهارشنبه برای اعضای کابینه یی بر منبر وعظ و خطابه می رود و درس اخلاق می دهد که رئیسش بارها از سوی این خطیب مورد تفقد قرار گرفته و اصلاً هم تصمیم نداشته شیفتگی اش را به محمود احمدی نژاد پنهان کند. آنهایی که پای منبر آیت الله حائری شیرازی نشسته اند یا از طریق رسانه ها خطبه های نماز جمعه و سخنرانی های جداگانه وی را دنبال کرده اند به خاطر دارند که حائری شیرازی هرگاه بر منبری رفته و بحث به احمدی نژادی نژاد، دولت و عملکردش رسیده است او جملات قصاری در دفاع از این مجموعه بر زبان آورده و با این عقبه پربیراه نیست اگر به خاطر نوع نگاه و ادبیاتی که درباره احمدی نژاد به کار می برد او را همتای شیرازی احمد جنتی در احمدی نژاد دوستی بنامیم؛ چرا که اگر احمد جنتی روزگاری در نخستین ماه های ریاست جمهوری احمدی نژاد در خطبه های نماز جمعه پایتخت و از پشت این تریبون نامه وی به جرج بوش رئیس جمهور وقت امریکا را «وحی الهی» خواند و خواستار گنجاندن آن در کتب درسی دانش آموزان شد، آیت الله حائری شیرازی در واپسین ماه های ریاست جمهوری احمدی نژاد در خطبه های نماز جمعه شیراز دیگر نامه احمدی نژاد به دیگر رئیس جمهور امریکا را ستود؛ «نامه به اوباما نشان دهنده اعتماد به نفس رئیس جمهوری و روش خوبی برای تاثیرگذاری بر دیگران است. این نامه نگاری ها با طرح موضوعات ارزشمند مردم جهان را به فکر فرو می برد. عده یی ارسال این نامه را خلاف نزاکت بین الملل و دخالت در امور کشورها می دانند. اما انسان ها نیازمند نصیحت بوده و باید یکدیگر را نصیحت کنند.»

البته حائری شیرازی موضع خود را همان روزهای روی کار آمدن محمود احمدی نژاد در دوره نخست روشن کرد. روزهایی که او تریبون و امامت نماز جمعه شیراز را برعهده داشت و احمدی نژاد هم تازه کابینه اولش را چیده بود. در این هنگام بود که حائر ی شیرازی در گردهمایی یک روزه ائمه جمعه استان فارس نه تنها نمایندگان مجلس را به همراهی با دولت ترغیب کرد بلکه با گفتن این جمله به دولتی ها که «خاطرجمع باشید از امام جمعه ها صدایی بلند نمی شود» سنگ اول ارتباط را گذاشت؛ «از زمانی که بحث استعفای انصاری لاری استاندار فارس مطرح شد اخلاق رئیس جمهور در دستم بود. ایشان از همه کس نظر می گرفت. لذا در نظر گرفتن و لیست گرفتن هیچ مشکلی نداشت. اما در حکم دادن نگاه می کند که این شخص که می آید، پشت سر من حرکت می کند، یا من باید مدام با او بحث کنم؟ رئیس جمهور نمی خواهد هیات دولت در آینده جایگاه دعوای رئیس جمهور و دولت باشد. سلیقه رئیس جمهور است که وقت بحث کردن ندارد. بنابراین کار برای او سخت است. او می خواهد بولدوزروار برود. شما می خواهید تبعیض و خویشاوندسالاری برچیده شود لذا به رئیس جمهور کمک کنید و یک وقتی در نطق ها و صحبت ها به او تعریض نکنید؛ چرا که شما دل تان کار می خواهد نه گزارش پشت گزارش که بعد که آخر مساله را نگاه می کنی هیچ داخل آن نیست. رئیس جمهور می خواهد ببیند پول خزانه از کدام سوراخ درمی رود. به نمایندگان هم باید بگوییم خیلی با وزیر کشور چانه نزنند بلکه بگذارند با آرامش کار کند؛ چرا که کشور و استان هم مشکلات دارد و هم به آرامش احتیاج دارد. همین که شما بگویی در این قضیه به نمایندگان اعتماد کردیم نصف صداها خاموش می شود و خاطرجمع باشید که از امام جمعه ها صدایی بلند نمی شود. پورمحمدی غوزیر کشورف و غغلامحسین محسنی اژه ییف وزیر اطلاعات هر دو چهار سال در مدرسه حقانی شاگرد من بودند و شاگردهای خوبی هم بودند.»

اما اگرچه امام جمعه شیراز آن روز نه تنها از دولت بلکه از مصطفی پورمحمدی شاگردش در مدرسه حقانی دفاع کرد و اطمینان داد کابینه احمدی نژاد جای عزل و نصب و بحث نیست اما فروردین دو سال پیش وقتی بحث بر سر اخراج پورمحمدی از کابینه مطرح شد او سکوت پیشه کرد؛ چرا که حالا نه تنها شاگردش در حال کنار گذاشتن از دولت آن هم به دستور شخص احمدی نژاد بود بلکه عزل و نصب های پی در پی وزرا و مدیران دولتی از سوی رئیس دولت صدای اعتراض خیلی ها را درآورده بود. اما حائری شیرازی هر قدر در این باره حرفی نزند اما هنگامی که مجلس هشتم علی کردان سلف وی را در وزارت کشور استیضاح کرد خواستار غیرعلنی برگزار شدن جلسه شد؛ «برخی می خواستند در جریان استیضاح کردان محتاط تر صحبت کنند اما دیدیم که نه تنها چنین نشد بلکه بدتر هم شد. با این حال بهتر است استیضاح در جلسه غیرعلنی بررسی شود تا آبروی افراد حفظ شود. البته قبل از استیضاح برخی از نمایندگان معتقد بودند جلسه باید به صورت غیرعلنی برگزار شود تا مسائل در آن جلسه مورد بررسی قرار گرفته و حل شود که اگر این مسیر طی می شد نه سه ماه از عمر کشور به هدر می رفت و نه مردم گرفتار مساله و مشکل می شدند.»

وی البته از معدود کسانی بود که در همین جلسه در سخنانش استفاده از کردان در سایر مجموعه های دولتی را پیشنهاد کرد؛ «وقتی کسی را از پست خود برمی داریم باید از او در جای دیگری در حد توانایی استفاده کنیم؛ چرا که کشور و نظام وقت و نیروی اضافی ندارد که مرتب آزمایش کند.»

البته این اظهارات در شرایطی اظهار شد که وی پیش از استیضاح موضوع تلاش برای برکناری علی کردان را به هیچ انگاشت؛ «من بارها گفته ام که بین مدرک کاغذی و کارشناس تفاوت وجود دارد. همه چیز در یک مدرک نیست بلکه علم در تجربه است و مسوولان نباید تئوری های تجربه نشده را به کار بگیرند.» او این اظهارات را در جشنواره تعاونی های برتر استان فارس ابراز کرد و البته ترجیح داد علاوه بر حمایت از کردان از طرح تحول اقتصادی احمدی نژاد که آن ایام تازه مطرح شده بود و کارشناسان اقتصادی بسیاری با آن مخالفت کرده بودند نیز حمایت کند؛ آن هم با ادبیات خاص خود؛ «کسانی که علیه طرح تحول اقتصادی حرف زده و دل مردم را خالی می کنند مثل مادر بی سوادی هستند که مانع از عمل جراحی قلب او شده و به او می گوید اگر عمل کنی پزشکان تو را می کشند و باعث می شود فرزندش بمیرد. هیاهو علیه رئیس جمهور مقدمه انتخابات ریاست جمهوری است.»

اما یکی از مواضعی که لحن او بسیار به لحن احمد جنتی شبیه بود سخنرانی وی در همایش شوراهای اسلامی شهر و روستای قم بود که پس از برگزاری اجلاس پرجنجال ژنو ایراد شد؛ «رئیس جمهور ما در ژنو مانند یک معلم گفت که راه صحیح این است که در مقابل قدرت ها نباید عقب نشینی کنیم. یک کلمه از حرف های احمدی نژاد درس دانشگاه نبوده بلکه آموزه های حوزوی است و باید گفت احمدی نژاد فرزند حوزه است و او در ژنو حرف های حوزه را ارائه کرد. عملکرد رئیس جمهور در دوره شهرداری نیز چنین بود و سخنرانی های وی باعث اقبال عمومی به احمدی نژاد شد و ستادهای انتخاباتی احمدی نژاد از وی کسب عزت کردند و منت ستادهای انتخاباتی گردنش نیست. در این دوره از انتخابات نیز ستادهای انتخاباتی از او عزت کسب می کنند.»

اظهارات حمایتی حائری شیرازی از احمدی نژاد هنگام سفر سیدمحمد خاتمی به شیراز تکمیل شد. هر چند وی به در جریان دیدار خاتمی از مجتمع ابوعلی سینا و مرکز پیوند اعضا در صدرای شیراز حاضر شد اما آن هنگام که استاندار سابق فارس زبان به تمجید خاتمی گشود فوراً گفت؛ «تعریفی که ایشان از آقای خاتمی کردند از باب اثبات شیء و نفی ماادا نبود و نظر او نبود که رئیس جمهور فعلی از قبلی ها کمتر است.» خاتمی رفت؛ هم از شیراز و هم از صحنه انتخابات. انتخابات برگزار شد و نامزد تحت الحمایه آیت الله حائری شیرازی پیروز شد. اعتراض به نتیجه انتخابات همان و اعتراض خطیب حامی همان؛ «کسی پیدا شده می گوید در انتخابات تقلب شده و ما هم می گوییم خب شما تحقیق کنید. این در حالی است که در مقابل صحبت های این شخص هر جوابی داده شد گوش شنوایی نداشت و این در حالی است که حرف باطل تنها برای کسی که به آخرت ایمان ندارد در دلش می نشیند.» او در نخستین کنگره کشوری شهدای طلبه و روحانی اصفهان اظهاراتش را این گونه تکمیل کرد؛ «من در آن زمان با استاندار فارس صحبت کردم و به او گفتم الان من و شما هستیم و به من بگویید که در انتخابات تقلب شده یا خیر که ایشان گفتند هیچ تقلبی صورت نگرفته است.»

اما «توهم تقلب» ترجیع بند سخنرانی ها و نوشته های او شد. حائری شیرازی در نوشتاری با عنوان «نخبگان رمضان را دریابند» نوشت؛ «طرح دشمن این بوده و هست که با القای توهم تقلب عصیان بیافریند تا وقتی عصیان خونین شد و از هر دو طرف خون ریخته شد آنگاه طرفین را به خونخواهی بکشاند. این خونخواهی به حرکت پروانه پنکه می ماند که قبل از حرکت قابل کنترل است ولی بعد از شدت گرفتن قابل کنترل نیست.»

اظهارات انتقادی حائری شیرازی همچنان ادامه داشت که به یکباره مرتضی آقاتهرانی معلم اخلاق دولت احمدی نژاد در دوره نخست اعلام کرد از این پس حائری شیرازی به کمک او می آید تا هر دو با هم به کابینه احمدی نژاد درس اخلاق بدهند؛ «بعد از پایان دولت نهم و در بدو تشکیل دولت دهم برای تدریس اخلاق شرکت نکردم و بارها از رئیس جمهور خواستم شخص دیگری را جایگزین بنده کند لذا مقرر شد در دولت جدید یکشنبه ها بنده و چهارشنبه ها یک استاد اخلاق دیگر به تدریس بپردازد و در حال حاضر روزهای چهارشنبه آیت الله محی الدین شیرازی تدریس خواهد کرد که این روند قرار است چرخشی باشد و بعد از اتمام دوره استاد اخلاق، استاد دیگری جایگزین آن خواهد شد.»

معرفی استاد اخلاق برای کابینه و دولت از زمان روی کار آمدن محمود احمدی نژاد باب شد. محمود احمدی نژاد مرتضی آقاتهرانی یکی از شاگردان آیت الله مصباح یزدی را برای وعظ کابینه اش انتخاب کرد تا او هفته یی یک جلسه به وزرا درس اخلاق بدهد. اما یک سال از استقرار دولت نهم و کلاس های وعظ و خطابه نگذشته بود که طعم سیاست به دهان معلم اخلاق خوش آمد و در کنار اینکه او به کابینه درس اخلاق می داد کابینه راه او را برای ورود به سیاست هموار کرد و مرتضی آقاتهرانی شد کاندیدای نمایندگی مجلس هشتم. عنوان معلم اخلاق و لیست رایحه یی ها به مددش آمد و او شد نماینده تهرانی ها در پارلمان و حضورش در کابینه یکی در میان شد. البته به روایت خودش. آقاتهرانی آنجایی ناچار شد درباره حضور نیم بندش توضیح بدهد که یکی از منتقدان به کنایه گفت؛ «برخی ها سر سفره برای امام زمان بشقاب و صندلی خالی می گذارند.» مرتضی آقاتهرانی در گفت وگو با «اعتماد» توضیح داد صندلی خالی در هیات دولت متعلق به اوست که برخی جلسات حاضر نمی شود. ظاهراً غیبت های طولانی مرتضی آقاتهرانی در هیات دولت و تقاضای او بود که باعث شد آیت الله حائری شیرازی که قریب یک سال پیش از منبر و وعظ خداحافظی کرده بود دوباره به خطابه روی بیاورد.

اوایل بهمن ماه سال گذشته بود که برخی از سایت های نیمه رسمی از استعفای آیت الله حائری شیرازی خبر دادند. وی از سال 60 و پس از ترور آیت الله دستغیب با حکم بنیانگذار انقلاب به این سمت منصوب شده بود اما زمستان سال گذشته زمزمه هایی مبنی بر استعفای او شنیده شد؛ زمزمه یی که برخی آن را با اتهاماتی که عبدالله شهبازی علیه وی مطرح کرده بود مرتبط دانستند. عبدالله شهبازی اسفندماه سال 86 در کتاب «زمین و انباشت ثروت» اتهاماتی را علیه وی مطرح کرده بود. البته غائله با بازداشت شهبازی به اتهام نشر اکاذیب و شکایت 8 شاکی خصوصی پایان یافت. اما سرانجام شایعه ها رنگ و بوی تحقق گرفت و اواسط بهمن ماه در مصلای نماز جمعه اعلام کرد استعفایش را تقدیم کرده است؛ «من زمانی استعفای خود را به مقام رهبری ارائه کردم که فردای آن روز قصد عمل جراحی داشتم و با خود این گونه فکر کردم که حتماً نباید امام جمعه شهید شود یا فوت کند.» اما برخی رسانه ها از جمله ارگان گروه انصار حزب الله به نقل از یکی از نزدیکان آیت الله حائری خبر داد امام جمعه شیراز برای چهارمین بار «در اعتراض به ادامه فعالیت یک مسوول دستگاه نظارتی استعفا داده و در نهایت هم تصمیم به مهاجرت به استان قم گرفته است.» به این ترتیب او از تریبون نماز جمعه شیراز استعفا داد و حالا تریبون سخنگویی اخلاق دولت را بر عهده گرفته است.